1390/دي/12 آمازون را بیشتر بشناسید!

جف بزوس، مؤسس سایت آمازون- در عرض ۱۶ سالی که از زمان برپا شدن آمازون می‌گذرد، توانسته است این سایت را از استارت‌آپ کوچکی که به وسیله کامپیوترهای دست دوم در یک گاراژ اداره می‌شود، متحول کند و با توسعه آن، آمازون را مبدل به یک شرکت جهانی متشکل از ۱۲ سایت بزرگ خرید و فروش کند.

همگی با وب‌سايت آمازون (Amazon.com) تا حدودی آشنا هستید. آمازون یک شرکت تجارت الکترونیک آمریکایی‌ است که در سال ۱۹۹۴ در سیاتل واشینگتن توسط جف بزوس تأسیس شد. این وب‌گاه در سال ۱۹۹۵ با عنوان فروشگاه برخط کتاب کار خود را آغاز کرد. آمازون هم‌اکنون کتاب، سی‌دی، دی‌وی‌دی، بسته‌های نرم‌افزاری و حتی کفش و همینطور محصولات نو و یا دست‌دوم را از طریق اینترنت عرضه می‌کند. هم اکنون، این شرکت کتاب خوان های الکترونیکی نیز تولید می کند که این سری محصولات دارای مشتریان فراوانی در سرتاسر دنیاست. شرکت آمازون بیشترین درصد فروش را در بین فروشگاه های اینترنت دارد. دلیل موفقت این شرکت استفاده از مدل همکاری در فروش بوده است که باعث شده تعداد فراوانی کار به صورت مستقیم و غیر مستقیم ایجاد شود.

شکل گیری آمازون از کجا شروع شد
وقتی جف بزوس وارد دانشکاه شد و شروع به مطالعهٔ فیزیک کرد، اما بلافاصله به رشتهٔ مورد علاقهٔ خود یعنی علوم کامپیوتر و مهندسی برق وارد شد و سرانجام در این رشته فارغ التحصیل شد. جف پس از اتمام تحصیالاتش در چندین شرکت شروع به کار کرد، شرکت فیتل یکی از این شرکت‌ها بود که بر روی پیاده سازی شبکه‌های کامپیوتری فعالیت می‌کرد و بعد از آن وارد شرکت کامپیوتری SHAW شد. اما این مشاغل با رویای کودکی جف فاصلهٔ بسیاری داشت. در این دوران بود که ایده‌ای در ذهن وی شکل گرفت و همزمان با آن توجهش به رشد بی نظیر شبکهٔ جهانی وب معطوف شد. او در کمال تعجب دید که رشد استفاده از اینترنت در سال ۱۹۹۴ نسبت به سال قبل ۲۳ برابر شده است!

از همین جا بود که جف ایدهٔ خود، یعنی ایجاد یک فروشگاه از راه دور را رسمی کرده و شروع به تحقیق در زمینهٔ شرکت‌هایی کرد که کالاهایشان را از طریق پست و از راه دور ارسال می‌کردند. جف فهرستی از ۲۰ شرکت برتر در این زمینه تهیه کرد، تقریبا تمام کالاهای مدنظر جف از طریق این شرکت‌ها فروخته می‌شد ولی وی متوجه شد که هیچ یک از این شرکت‌ها اقدام به فروش کتاب نمی‌کنند. این مسئله تنها یک دلیل داشت و آن عدم امکان تهیهٔ یک کاتالوگ کامل از عناوین کتاب‌ها بود. زیرا عناوین کتاب‌ها بسیار متنوع بودند و تهیهٔ یک کاتالوگ کامل از آنها نیازمند یک هزینهٔ سنگین و تهیهٔ یک کاتالوگ چند هزار صفحه‌ای بود. (روال کار این شرکت‌ها در آن دوران به این گونه بود که اقدام به تهیهٔ یک کاتالوگ از محصولاتشان می‌کردند و آن را برای مشتری ارسال می‌کردند، مشتری نیز بعد از دریافت کاتالوگ و انتخاب کالا، آن را سفارش می‌داد.)

اینجا بود که جف ایدهٔ خود را با شبکهٔ جهانی وب تواًم ساخته و به فکر ساخت یک وب سایت برای معرفی عناوین کتاب‌ها کرد. مزایای این وب سایت نیز کاملا وی را توجیه کرده بود:
1. عدم نیاز به تهیهٔ کاتالوگ فیزیکی
2. کاهش شدید هزینه ها
3. افزایش سرعت در عملیات خرید
4. امکان تغییر روزانهٔ کاتالوگ و ...

ولی در کنار تمام این مزایا یک خطر بزرگ جف را تهدید می‌کرد و آن سرمایه گذاری بر روی یک چیز جدید، مبهم و غیر قابل اعتماد به نام اینترنت بود که تا آن زمان همهٔ مردم آن را یک وسیلهٔ تفریحی و ارتباط جمعی می‌دانستند! اما تنها جف بود که می‌توانست برای رسیدن به رویای کودکی خود تمام این خطرها را بپذیرد و تلاش بی وقفهٔ خود را برای رسیدن به آرزویش آغاز کند. او شروع به مطالعه و تحقیق در زمینهٔ تجارت کتاب کرد و حتی در همایش سالانهٔ کتاب فروشان شرکت کرد!

هنگامی که جف طرحش را با رئیس خود در میان گذاشت و گفت که تصمیم دارد برای ایجاد یک کتاب فروشی آنلاین کارش را ترک کند، رئیسش او را به تجدید نظر تشویق کرد و به او گفت که روزی از این کارت پشیمان خواهی شد. جف در جواب به او گفت: "حتی اگر روزی شکست بخورم، اظهار پشیمانی نخواهم کرد، ولی اگر این کار را امتحان نکنم، تمام عمر پشیمان خواهم بود"
بعدها وی در گفت و گو با مجلهٔ تایم گفت: "به خود می‌بالیدم از این که ریسک بزرگی می‌کردم که هیچ کس حاضر به انجام آن نبود، تمام پایهٔ کار را روی چیز جدیدی به نام اینترنت می‌گذاشتم که معاملهٔ خطرناکی بود."

بزرگترین ریسک جف بزوس از زمانی اتفاق افتاد که مادر و پدر خواندهٔ وی از ایدهٔ او پشتیبانی کرده و تمام درامد و پس انداز خود را که برای دوران بازنشستگی ذخیره کرده بودند به دست جف سپردند تا شاهد عمل جسورانهٔ وی باشند.(البته بعدها پاداش کارشان را گرفتند، زیرا میلیاردر شدند.) جف نام Abracadabra به معنی ورد و طلسم(چیزی معادل "اجی مجی لا ترجی") را برای سایتش برگزید، اما دوستانش او را متقاعد ساختند که این نام مناسبی نیست و سرانجام نام amazon.com را برگزیدند.

جف بزوس برای آغاز رویای خود به همراه نامزد خود به سیاتل نقل مکان کردند و در سال ۱۹۹۴ شرکت آمازون را تاسیس کردند و بلا فاصله یک برنامه نویس حرفه‌ای به نام کافان را تشویق کردند تا در شرکت استخدام شود. یک سال بعد یعنی در سال ۱۹۹۵ اولین نسخه از وب سایت آمازون روی شبکهٔ اینترنت قرار گرفت و از تاریخ ۱۶ جولای ۱۹۹۵ آمازون به عنوان یک کتابفروشی آنلاین رسما کار خود را آغاز کرد.

نام آمازون از روی رودخانه آمازون در آمریکای جنوبی که نام بزرگترین رود جهان است گرفته شده که جف اعتقاد داشت که سایت کوچکش روزی به بزرگترین کتابخانهٔ جهان بدل خواهد شد. از سال 2000 لوگوی رسمی آن یک پیکان بوده که از حرف a تا z کشیده شده و به شکل یک لبخند و به نماد رضایت مشتریان از خرید خود است. طرح تجاری آمازون در زمان شروع کمی غیرعادی اما زیرکانه بود. جف بزوس در اینباره می گوید: طرح تجاری آمازون برای اولین بار زمانی به ذهنش رسید که با همسر خود از نیویورک به سمت سیاتل در حال رانندگی بود.

طولی نکشید که توجه اکثر رسانه‌ها به سایت آمازون و ایدهٔ آنها که در آن سال‌ها عجیب به نظر می‌رسید اغاز شد و همین امر تا حدود زیادی باعث استقبال مردم از آمازون شد. جف می‌گوید: از همان ابتدای کار مشخص بود که رشد خواهیم کرد با شروع کار آمازون، جف و همکارانش پیوسته در تلاش بودند تا این سایت را با مشتریان وفق داده و همهٔ نیازهای آنان را برآورده کنند. ان‌ها ابتدا ایدهٔ خرید با یک کلیک را پیاده سازی کردند و سپس پخش نظرات خریداران را راه اندازی نمودند. در سال ۱۹۹۷ فروش سهام آمازون از طریق سایت راه اندازی شد و در پی آن کار آمازون به چند کشور دیگر از جمله کانادا، ژاپن، انگلستان و فرانسه گسترش یافت.

تاکید جف همواره بر روی برآورده ساختن همهٔ نیازها و سلایق مشتریان بود و بدین ترتیب فروش کتاب هر روز با استقبال بیشتری روبرو می‌شد. مشتریان کم کم شروع به ارسال ایمیل‌هایی کردند که در ان درخواست اقلام بیشتری از جمله سی دی و لوازم خانگی از آمازون داشتند. جف نیز بلافاصله دست به کار شده و اقلام بیشتری را به فروشگاه اضافه کرد و بدین ترتیب روز به روز به وسعت آمازون اضافه می‌شد. ایده اولیه راه اندازی آمازون ساخت یک فروشگاه اینترنتی بود که کاربران و یا شرکت ها بتوانند کتب و محصولات فرهنگی خود را از طریق آن به فروش برسانند اما پس از نشیب و فرازهایی که در اواخر دهه 90 نصیب آمازون شد بعدها محصولات دیگری نظیر vhs، دی وی دی، سی دی، بازی های کامپیوتری، نرم افزار، وسایل الکترونیک، وسایل منزل، مواد غذایی و اسباب بازی و ... را نیز به فروشگاه خود اضافه کرد.

در سال ۲۰۰۰ شرکت آمازون مانند بسیاری از شرکت‌های دیگر امتحان سختی را پس داد. امتحانی که در ان بسیاری از شرکت‌های اینترنتی ورشکسنت شده یا با شرکت‌های بزرگتر ادغام شدند.(بحران معروف حباب اینترنتی که بر اساس ان شرکت‌های کوچک اینترنتی که در زمان کوتاهی به غول‌های اینترنت تبدیل شده بودند مثل یک حباب ترکیدند. ظاهرا دلیل این امر مربوط به خبرهای زیادی بود مبنی بر مشکل ساز شدن کامپیوترها در سال ۲۰۰۰ که در پی آن مردم از اینترنت فاصله گرفتند.)

در این سال قیمت سهام آمازون افت شدیدی کرد و ۱۰۶دلار در دسامبر ۱۹۹۹ به ۴۱ دلار در سپتامبر ۲۰۰۰ رسید. آمازون نیز به مرز ورشکستگی نزدیک شده بود اما جف که حاضر نبود از رویای کودکی خود دست بکشد بیکار ننشست. او ۱۳۰۰ نفر از کارمندان شرکت را کم کرد و کالاهایی که فروش کمی داشتند و سود آور هم نبودند را حذف کرده و شروع به بستن قراردادهایی برای خدمات بهتر به مشتریان و تسهیل حمل کالا کرد. در پی این اقدامات نه تنها آمازون و جف شکست نخوردند، بلکه در سال ۲۰۰۳ درآمد خالص آمازون به 73.2 میلیون دلار رسید.

جف بزوس دیگر به رویای خود رسیده بود. تا جاییکه مجلهٔ فوربس اعلام کرد در سال ۲۰۰۸ درآمد جف به 8.7 میلیارد دلار رسیده و او در مکان ۳۵ ثروتمندترین مرد جهان ایستاده است. کودک یتیمی که به رویای آمازون دست پیدا کرد در سال ۲۰۱۰ نیز به ثروتی بیش از 12.3 میلیارد دلار رسیده‌ است.

نکات جالبی در مورد آمازون و تاریخچه آن وجود دارد که در ادامه به چند مورد آن اشاره می کنیم.

۱- نامگذاری آمازون: آمازون در ابتدای کار Cadabra نام داشت، اما جف بزوس، خیلی سریع این نام را تغییر داد. علت؟ این نام هم‌وزن کلمه «کاداور»، به معنی جسد بود!

۲- نخستین کتابی که در آماوزن فروخته شد: در جولای سال ۱۹۹۵، نخستین کتاب توسط سایت آمازون به فروش رسید، نام کتاب «تلقی سیال و قیاس‌های خلاقانه: مدل‌های کامپیوتری مکانیسم‌های بنیادی فکر» بود.

۳- ترکیدن حباب دات کام و خوشبینی جف بزوس: در سال ۲۰۰۰ و بازه زمانی پیرامون آن، بسیاری از شرکت‌های نوپای اینترنتی که پیش از آن به صورت قارچ‌گونه و غیرمنتظره رشد کرده بودند، ورشکست شدند یا با زیان‌های هنگفت روبرو شدند، این ناکامی را اصلاحا ترکیدن حباب دات کام می‌نامند.

۴- مقتصد بودن و صرفه‌جویی، دلیل بقای آمازون: شاید یکی از دلایل جان به درد بردن آمازون از تندباد بحران دات کام، سیاست صرفه‌جویی و پرهیز از ولخرجی در این شرکت بود. برای مثال کارمند سابق آمازون -گرگ لیندن- که موتور توصیه‌ای محشر این سایت را نوشته است، به مطلب بسیار جالبی اشاره کرده است:

5- اهمیت پشتیبانی از مشتریان: هر کارمند سایت آمازون باید هر دو سال، یک بار برای تجربه خدمات‌دهی و پشتیبانی از مشتریان در قسمت پشتیبانی سایت ، پشت میز بنشیند و مشکلات مشتریان را رفع و رجوع کند. این امر استثنابردار نیست و حتی رئیس شرکت هم ملزم به انجام این کار است.

6- فروش یک CD به بهای ۲,۹۰۴,۹۸۰,۰۰۰ دلار: روزی شخصی به نام برایان کلاگ در کمال تعجب در سایت آمازون دید که یک CD بهای عجیب و غریبی در این سایت دارد: ۲,۹۰۴,۹۸۰,۰۰۰ دلار! او مصمم شد که برای تفریح این CD ‌بسیار گران را سفارش دهد. البته به زودی او ایمیل‌ای از آمازون دریافت کرد که متوقف شدن فرایند خرید را به خاطر این اشتباه متذکر شده بود و به دنبال آن یک تماس تلفنی هم از سوی آمازون با خریدار کذایی گرفته شد تا توقف خرید، یادآوری شود.

7- برندهای اختصاصی آمازون: خیلی از شماها با کیندل که کتابخوان الکترونیکی آمازون است، آشنا هستید. اما آمازون محصولات دیگری را هم رأسا تولید می‌کند و مالکیت برندهای دیگری را هم در اختیار دارد. مثلا برندهای Pike Street و Pinzon مربوط به تولید لوازم خانگی و آشپزخانه هستند، در حالی که Strathwood، لوازم باغبانی می‌سازد.

تصاویر زیر انبار شرکت آمازون را نشان می دهد که گویای فعالیت گسترده این شرکت در زمینه فروش کالا و حجم بالای ساپورت سفارشات اینترنتی است. چراکه شرکت آمازون بیشترین درصد فروش را در بین فروشگاه های اینترنتی دنیا دارد.